Kenniscentrum voor fietsbeleid

De 5 ontwerpprincipes van een vergevingsgezind fietspad

2018
plaatje

Jaarlijks worden 50.000 fietsers behandeld op een afdeling spoedeisende hulp (SEH) vanwege een enkelvoudig fietsongeval. Een nieuwe CROW-Fietsberaad uitgave laat zien hoe het fietspad meer vergevingsgezind - en daar mee ook comfortabeler - is vorm te geven.

De term ‘vergevingsgezind fietspad’ zoemt al een tijdje rond. Oorspronkelijk vooral in relatie tot ouderen, die vaker betrokken zijn bij enkelvoudige fietsongevallen. Maar wat goed is voor de veiligheid van ouderen en visueel gehandicapten is waarschijnlijk goed voor iedereen. En in ieder geval werken dergelijke maatregelen comfort verhogend voor alle fietsers.

Het onderzoeksproject met de gelijknamige titel werd twee jaar geleden afgesloten met een aantal aanbevelingen. Maar de actualiteit houdt het begrip levendig. De vergrijzing en de groeiende populariteit van elektrische fietsen spelen hierbij een rol. En het is drukker op de fietspaden.
In de CROW-Fietsberaad uitgave brengen de auteurs Berry den Brinker (Stichting SILVUR, VU) en Paul Schepers (Rijkswaterstaat) de belangrijkste conclusies uit de eerdere onderzoeken nogmaals onder de aandacht. Plus enkele oplossingen die deels verder gaan dan wat tot de richtlijnen tot nu aanbevelen.

Als leidraad voor het ontwerp van een vergevingsgezind hanteren de auteurs 5 ontwerpprincipes

Voldoende ruimte in de breedte. Dat is volgens de opstellers van de notitie het eerste ontwerpprincipe om te komen tot vergevingsgezinde fietspaden. Hoe breder het fietspad, hoe lager het aantal (ernstige) conflicten.

Visuele  geleiding is het tweede ontwerpprincipe. Het wegverloop en obstakels in de periferie van het gezichtsveld moeten waargenomen kunnen worden. Vooral op relatief smalle tweerichtingsfietspaden, waar tegenliggers elkaar moeten passeren is kantmarkering wenselijk. Dit geldt in nog sterkere mate voor tweerichtingsfietspaden langs onverlichte (provinciale) wegen waar fietsers het contrast tussen het fietspad en de berm minder goed kunnen waarnemen door verblinding van koplampen van auto’s op de rijbaan.

Aanvullend op dit ontwerpprincipe leggen de auteurs extra nadruk op een derde ontwerpprincipe: extra attenderen. Dat houdt in dat men bijvoorbeeld de randen van een route naast duidelijke visuele geleiding nog beter waarneembaar kan maken door materialen te gebruiken die anders aanvoelen of klinken. Zo is kantmarkering gemakkelijker waar te nemen als de lijnen voorzien zijn van een voelbaar reliëf.

Het vierde ontwerpprincipe is het vergevingsgezind maken van randen en bermen: laag en schuin of liever nog zonder hoogteverschil en met alleen een visuele scheiding.

Het vijfde ontwerpprincipe tenslotte is om het aantal obstakels op en langs de fietsinfrastructuur te minimaliseren - paaltjes voorop - en om de overblijvende obstakels ‘opvallend en vergevingsgezind’ te maken. Ook daarvoor is inleidende ribbelmarkering een goed instrument, naast het beter zichtbaar maken van bijvoorbeeld zo’n paaltje.

In het rapport wordt uitgebreid ingegaan op de ontwerpprincipes en de achterliggende filosofie. In het komende nummer van Fietsverkeer een samenvatting van het rapport met suggesties voor mogelijke maatregelen.

Notitie
Berry den Brinker (Stichting SILVUR, VU), Paul Schepers (Rijkswaterstaat WVL) , CROW-Fietsberaad
2018
Deze publicatie heeft tot doel om wegbeheerders te inspireren voor het ontwerp en inrichting van meer comfortabele en vergevingsgezinde fietspaden waar de kans op fouten kleiner is en de gevolgen van eventuele fouten minder ernstig zijn. 
P. Lomito
04-06-2018 @ 14:57

Aan den lijve ondervonden: opstappen/afstappen op hellende vlakken kan de fietser uit balans brengen. Bij mij was het een combinatie van een zware fietstas/opstappen aan de linkerkant, de hoge kant op rechts, een gewassen en daardoor net wat krappere jeans, waardoor ik mijn been niet over het zadel kreeg en ten val kwam (geen letsel/schade. alleen gekneusd ego). In plat Nederland lijkt dit nauwelijks een probleem maar mijn ervaring is dat er met name voor winkels/openbare gebouwen de bestrating van veel afschot is voorzien om het gebouw toegankelijk te maken voor rolstoelgebruikers en tegelijk de voeten droog te houden bij stortbuien. 

Theo van Soest (NVHPV)
04-06-2018 @ 15:32

Een geweldige ontwikkeling. Ter documentatie mijn belevenissen met een vluchtheuvel die plotseling uit het asfalt was gegroeid. De gemeente Utrecht meent tot op de dag van vandaag dat deze vormgeving goed is. Voor auto's worden soortgelijke obstakels wel wit geverfd.

http://kegge13.nl/fiets/index.php?i=Utrecht_Overvecht/Bastionweg.htm

Harry Derriks
10-06-2018 @ 17:52

natuurlijk zijn deze ontwerpcriteria belangrijk. Ik besef dat het om ontwerpcriteria gaat maar er mag oom aandacht besteed worden aan beheer en onderhoud. Door begroeiing in de berm of overhangende takken en obstakels te dicht op het fietspad wordt de praktische breedte van het fietspad per rijrichting minstens 30 cm smaller.

Gedeeltelijk is het al te verhelpen door geen bermbegroeiing neer te zetten die te hoog wordt en  niet naar het fietspad kruipt.

 

 

Jan van der Horst (Fietsersbond)
11-06-2018 @ 11:58

En dan nu gezwind verder op weg naar de vergevingsgezinde erftoegangswegen: de doorgaande fietsroutes zonder (ruimte voor) een fietspad. 

Veel kandidaat ontvlochten routes gaan over  etw-en en hebben eigen vergevings ongezinde kenmerken: beroerd wegdek, sluipverkeer op kritische ruimtes, parkeerhinder, uit het oog van de strooi- en ruimploegen, halsbrekende drempels, gevaarlijke paaltje-achterommetjes, steile bermen zonder markering, landbouwtrekkers. 

Kees van Malssen
11-06-2018 @ 22:09

Deze ontwerpprincipes zouden met gouden lettertjes bij elke ontwerper van de buitenruimte geschreven moeten worden. Helaas worden de huidige CROW richtlijnen nog veel te vaak genegeerd omdat menig beambte graag zijn/haar eigen plasje over het ontwerp wil doen, het beter denkt te weten enz. Wat mij betreft worden de CROW richtlijnen dwingend opgelegd en zijn beambten die er vanaf wijken aansprakelijk wegens ernstige nalatigheid. En ja, dan graag deze ontwerpprincipes er nog bij toevoegen (evenals goed onderhoud en @Jan van der Horst natuurlijk ook de ETW die een belangrijke plaats innemen in het netwerk voor fietsers.

Ron Krijgsman (Lid van bestuur ,BVD te Delfgauw.)
13-06-2018 @ 20:57

Nu op vakantie in Limburg ,nabij Roermond ,zie ik pas hoe ellendig sommige gemeenten omgaan met het aanleggen van fiets paden ,en dan vooral bij wegafslagen en kruisingen ,het is 1 grote willekeur van invulling van de betreffende ambtenaren die er over gaan ,en je kunt duidelijk de fietsvriendelijkheid eruit filteren .

Waarom is er niet één uniform beleid omtrend de aanleg van de benaderheid van weg oversteken en rotondes ,het is een grote puinhoop .gelieve de regels voor de (fiets)padaanleg ambtenaren eens te herzien en dit niet als een bijkomstig lastig bijhangsel te zien .

 

Jan Ploeger (Provincie Zuid Holland)
18-06-2018 @ 09:35

Wie wel eens met de Tunnelveiligheidswet te maken heeft gehad weet hoe absurd het veiligheidsdenken kan doorslaan. Maar voor fietspaden zou ik wensen dat we tenminste een klein beetje strenger zouden kunnen zijn om systematische en ongemotiveerde afwijkingen van de CROW richtlijnen bij wegbeheerders te kunnen aanpakken.

Reactie plaatsen

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie plaatsen. Vul a.u.b. uw e-mailadres in om uw registratie te controleren

E-mail: