Kenniscentrum voor fietsbeleid

Wanneer een helm zinloos is en wanneer het je leven kan redden

16-04-2018

In een Tsjechisch studie werden 119 dodelijke fietsongevallen onderzocht. 44 fietsers zouden het ongeluk mogelijk hebben overleefd als ze een fietshelm hadden gedragen.

Meestal zijn studies naar het effect van de fietshelm gebaseerd op statistische analyses van ongevalsdata. Of men maakt gebruik van simulaties en een enkele keer van botsproeven. Het Tsjechische Transport Research Centre koos voor een andere benadering. Men bestudeerde de autopsierapporten van fietsers die bij eenzijdige- en bij fiets-motorvoertuigongevallen om het leven kwamen.

Daarbij ging men er globaal van uit dat bij een hersenbeschadiging zonder schedelbreuk een dodelijke afloop te vermijden zou zijn geweest bij het dragen van een helm. De resultaten geven aan dat 44 van de 119 fietsers (37%) het ongeval zouden kunnen hebben overleefd als ze een helm hadden gedragen. Het ging daarbij vooral eenzijdige ongevallen, zoals een val van de fiets of tegen een obstakel aan rijden.

Een helm zou echter niet hebben geholpen bij het merendeel van de onderzocht ongevallen, de ‘hoog-energetische’ botsingen met auto’s of – zoals in de Tsjechische case – met treinen. In veel gevallen was het letsel daarbij niet beperkt tot het hoofd. Ook voor fietsers die buiten de bebouwde kom van achteren werden aangereden zou een helm in een aantal gevallen niet hebben geholpen.

Hoewel de Tsjechische onderzoekers de fietshelm aanbevelen, pleiten ze er wel voor dat in de voorlichting tot uiting moet komen dat een helm een fietser niet onkwetsbaar maakt. En ook stellen ze dat hun onderzoek laat zien dat gescheiden infrastructuur voor fietsers noodzakelijk is, vooral buiten de bebouwde kom.

Roland Haffmans (-)
16-04-2018 @ 12:33

"Het ging vooral eenzijdige ongevallen, zoals een val van de fiets of tegen een obstakel aan rijden." ... "dat hun onderzoek laat zien dat gescheiden infrastructuur voor fietsers noodzakelijk is"  Dat vermindert niet het aantal eenzijdige ongevallen.

Roland Haffmans (-)
16-04-2018 @ 12:33

"Het ging vooral eenzijdige ongevallen, zoals een val van de fiets of tegen een obstakel aan rijden." ... "dat hun onderzoek laat zien dat gescheiden infrastructuur voor fietsers noodzakelijk is"  Dat vermindert niet het aantal eenzijdige ongevallen.

Etienne Bral (Fietsersbond)
16-04-2018 @ 13:16

Het waren niet enkel eenzijdige (SVC) of motorvoertuigongevallen (BMV) of botsingen met treinen , maar ook ongevallen door "falling tree" vallende bomen dus. Voor die motorvoertuigongevallen zal een gescheiden infrastructuur zeker helpen zeker voor mannen, want die maakten de hoofdmoot uit van de dodelijke ongevallen/onderzochte lichamen. Zoals altijd: niet alle fietshelmen beschermen evenveel, er is een enorm verschil in kwaliteit en na 5 jaar moeten ze eigenlijk vervangen worden. Het is een beetje als die gratuite aanbeveling zet je fiets met 2 twee sloten op slot, dat heeft alleen zin als je minstens één uitstekend slot hebt waarmee je fiets vastzit aan een onverplaatsbaar, stevig object. Voor diegenen die naar de Tsjechische site willen gaan: cave, er staan expliciete zwart-witfoto's van autopsies op. 

Etienne Bral lid Fietsersbondafdeling Delft e.o.

Chris Scurbecq (OCMW)
01-05-2018 @ 10:27

Mijn gedacht hierover.

  1. De meeste fietshelmen beschermen niet/onvoldoende inherent aan het product (materiaal, vorm enz.), dit is bewezen door verschillende onderzoekjes. Zoals dhr. Bral zegt. Mede-hoofdschuldige: de lakse EU-regelgeving die de veiligheidsnorm ervoor te laag legt.
  2. Men vergeet i.d.d. te snel dat bij een fietsongeval de rest van het lichaam ONbeschermd is met aldus potentieel ernstige verwondingen. Ik pleit al jaren voor een fietsersairbag die het lichaam van top tot teen beschermt. Wat heeft men een aan een hoofdbescherming als de rest van het lichaam half kapot 'mag'?
  3. Gescheiden infrastructuur is het best, maar als dit ontbreekt...

 

Ria Glas (Fietsersbond)
01-05-2018 @ 11:12

Er zijn meerdere onderzoeken geweest die aantoonden dat het (moreel of juridisch) verplicht maken van fietshelmen leidt tot een lager fietsgebruik. Dat leidt tot meer hart- en vaatziekten en minder "safety in numers". Als er veel gefietst wordt, dan zijn chauffeurs voorzichtiger met fietsers (ze fietsen dan zelf af en toe ook?) en hebben de fietsers meer oefening. Er zijn dan meer gewone fietsers en niet alleen mannen in lycra. Met helm nemen fietsers meer risico en chauffeurs halen fietsers met helm wat krapper in. Kortom: een helm(plicht) heeft veel meer effecten.

Alleen kijken naar overleden fietsers, besluiten dat iedereen die aan hersenletsel is overleden met een helm wel zou hebben overleefd, en vervolgens adviseren een helm te dragen vind ik knap kort door de bocht.

Chris Scurbecq (OCMW)
01-05-2018 @ 19:20

@ Ria Glas

Het is algemeen bekend dat Fietsersbonden niet voor fietshelmen zijn. Maar als iemands dochtertje of zoontje dood of halfdood ligt en de artsen zeggen dat dit niet zou gebeurd zijn als het kind een helm had gedragen..., dat zou ik het mezelf toch nooit vergeven.

Of helmplicht nodig is, laat ik in het midden, zelf zou ik dat niet verplichten. Dat het leidt tot een lager fietsgebruik betwijfel ik, veel van die studies blijken achteraf vals geïnterpreteerd, onjuist geprojecteerd; o.a. dat over 'safety in numbers' - zomaar lineair en causaal toegepast op fietsers in het verkeer is het lulkoek. Men heeft vastgesteld dat bij een stijging van het aantal verkeersdeelnemers, het aantal slachtoffers niet evenredig toeneemt, dus relatief gezien afneemt.

In VL zijn redelijk wat fietsers bijgekomen, velen dragen een helm en fluo enz. want de verkeerssituaties zijn hier nog steeds gevaarlijk; dus er komen meer fietsers bij en er komen meer helmen bij. En er vallen méér fietsslachtoffers. Dus er zijn veel meer beïnvloedende factoren, verkeer is een complexe zaak.

In NL haat men fietshelmen, maar dat is ergens verklaarbaar met de beste fietsinfrastructuur ter wereld. Waarom zou men dat dragen als het er veilig en comfortabel fietsen is?

Bottom line is voor mij:

  1. Duurzaam veilig verkeer met als logische implementatie een goede fietsinfrastructuur met NL als hét voorbeeld.
  2. Een betere bescherming voor het ganse lijf van fietsers, genre airbag en van kop tot teen in een licht design, àls er dan toch iets zou gebeuren. Dat een paar miljonairen en visionairen daar eens een paar miljoen tegenaan smijten.

 

Maarten Heckman (Prive geïnteresseerde)
02-05-2018 @ 11:28

Als je breder kijkt, kan het nodige letsel voorkomen worden door het op jonge leeftijd aanleren van een goede valtechniek, zoals bij judo. Dat zou moeten horen bij sport als lesonderdeel op school. Meer investeren in sport op school is sowieso hoog nodig en iets dat de maatschappelijke investering zeker terug verdient.

Voordeel is, dat een eenmaal geleerde goede valtechniek je overal en 24 uur per dag beschermt.

Speedpedelec
02-05-2018 @ 21:44

Ria Glas - Fietsersbond: "Met helm nemen fietsers meer risico.....".
Zo geredeneerd is de helm voor bromfietsers en motorrijders ook van weinig waarde. En dat geldt dan ook voor de veiligheidsriem voor automobilisten. Heeft geen enkele zin, want de bestuurders nemen automatisch veel meer risico, dus dat heft de extra bescherming van integraalhelm en de autogordel simpelweg op....  Tja...
Op mijn speedpedelec rij ik al bijna 4 jaar met helm, eerste een gewone, later de NTA8776 helm. Ik merk helemaal niet dat ik 'm op heb. En als ik een keer met mijn supereenvoudige vouwfiets op pad ga, denk ik "even mijn helm op doen, oh wacht even, hoeft bij deze fiets niet". Kortom: het went snel en verkleint de kans op hersenschade bij een val of ongeluk. En hersenschade is wat anders dan een gebroken arm.

Kees van Malssen
01-06-2018 @ 10:58

Dit onderzoek heeft ook weer de klassieke observation bias. Door alleen te kijken naar welke doden eventueel met helm een ongeval zouden hebben overleefd, krijg je automatisch dat "helmen helpen". Je hebt namelijk niet in je statistiek meegenomen de ongelukken die voorkomen zijn doordat mensen zonder helm voorzichtiger zijn. @Chris, risico-compensatie is zeer reeel. Omdat deze soms minder en soms meer dan 100% is, kan het soms wel (autogordel, motorhelm) en soms niet (fietsvlaggetje, zijwielreflectie, fietshelm) effectief zijn om een beschermingsmaatregel in te voeren.

Bottomline: ook dit onderzoek is onvolledig en geeft geen argument voor (noch tegen) het dragen van fietshelmen.

Reactie plaatsen

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie plaatsen. Vul a.u.b. uw e-mailadres in om uw registratie te controleren

E-mail: