Kenniscentrum voor fietsbeleid

Leidraad gemeentelijk deelfietsbeleid

APPM en The New Drive , CROW-Fietsberaad
2018

Deze leidraad helpt gemeenten bij het formuleren en uitvoeren van beleid gericht op deelfietsen.

De leidraad is momenteel alleen in concept-vorm beschikbaar voor medewerkers van overheden. U dient zich hiervoor aan te melden bij het intranet van de kopgroep Gemeentelijk Deelfietsbeleid. Stuur svp een mail naar stan.wolters@crow.nl .

De wereld van de deelfiets verandert

De technologie rondom deelfietsen heeft het afgelopen jaar een flinke sprong gemaakt. De opkomst van slimme sloten maakt dat niet alleen de aanvliegroute, maar ook het product en daarmee het speelveld van deelfietsaanbieders aanzienlijk is veranderd. Hier in Nederland, maar ook in de landen om ons heen. Dit biedt kansen voor steden die nog geen deelfietsen hadden, maar we zien ook verschuivingen  in steden waar door de overheid geïnitieerde/gefinancierde systemen nu al in de stad staan.

Begin 2017 maakten we in opdracht van de Tour de Force/het Fietsberaad een ronde door Nederland om de aanbieders van deelfietsen te inventariseren. Het betrof hier initiatieven die:

  • Op private grond, met private investeerders zijn opgezet en niet (altijd) openbaar toegankelijk zijn.

  • In samenwerking met OV-bedrijven zijn opgezet en functioneren in het verlengde van huidige OV-producten, gericht op OV-reizigers.

  • Door een commerciële deelfietsaanbieder gerealiseerd zijn, maar waarbij de overheid (mede) initiatiefnemer is.

In de ‘nieuwe’ situatie zien we een vierde variant ontstaan, die het landschap van deelfietsaanbieders, maar met namen ook de rol die de overheid, markt en gebruiker spelen, compleet op zijn kop zet.

Private spelers nemen zelf, en zonder overheidstussenkomst, initiatief (en risico) voor de opstart van een free-floating deelfietssysteem.

Deze vierde variant differentieert zich van de eerste drie door de volgende kenmerken:

  • Aanbieders van deelfietsen zetten zonder overleg of slechts met medeweten van de gemeente deelfietsen op straat. Vaak zijn dit meerdere aanbieders naast elkaar.

  • De deelfietsen staan in de openbare ruimte, niet op speciaal daarvoor bestemde grond of fietsparkeergelegenheid.

  • De fietsen zijn privaat - door aanbieders zelf en zonder investeringen van bijvoorbeeld overheid en vervoerders - gefinancierd. Doelgroep, gebruik, en product-/systeemkenmerken zijn door de aanbieders ingegeven.

Vanuit de Tour de Force / CROW-Fietsberaad reiken we (gemeentelijke) overheden een overzicht van de huidige context en urgentie, de aanbodzijde (marktpartijen die in Nederland en België deelfietsen aanbieden) en ingrediënten om zelf te komen tot een beleid rondom deelfietsen, indien gewenst inclusief ontheffing of als initiator met een concessiemodel.

Leeswijzer

Het is niet langer de vraag óf we in onze steden deelfietsen gaan verwelkomen, maar op wélke manier we deze een goede plek in de stad kunnen geven. Daarbij is het belangrijk om als gemeente in de rol van marktmeester op te treden en binnen de ruimte die daar (juridisch) voor is uitgangspunten te formuleren en afspraken te maken. Hieronder staat de werkwijze die u kunt hanteren weergegeven, met verschillende ingrediënten die in de volgende hoofdstukken verder toegelicht worden. In het kort worden onderstaande vragen in deze leidraad beantwoord:

Introductie op de deelfiets

We maken u in hoofdstuk 2 wegwijs in de wereld van deelfietsen door u meer informatie te geven over onder andere de geschiedenis, verschijningsvormen, parkeermogelijkheden. U leest hier meer over vanaf pagina 5.

Wat wilt u?

Het is verstandig om uzelf een duidelijk beeld te vormen van hoe deelfietsen vóór u kunnen werken, bijvoorbeeld door aansluiting bij uw gemeentelijke mobiliteitsdoelstelling(en) en overig beleid. We geven u op basis van de kenmerken van deelfietsen in Hoofdstuk 2 middels de rode kaders een beeld van waarom deze eigenschappen van belang zijn en op welke wijze u hier mee om kunt gaan. Om deelfietsen voor u te laten werken, kunt u er voor kiezen om met behulp van het instrument in bijlage 1 een aantal uitgangspunten te bepalen (ongeacht welke rol u pakt, zie sporen in hoofdstuk 3) en zo aansluiting te vinden bij één of meerdere beleidsdoelstellingen en/of doelgroepen.

Wat kunt u?

Er zijn een aantal manieren om (juridisch) om te gaan met deelfietsen. U kunt de vrijheid aan de markt laten, de markt reguleren of de markt stimuleren. In hoofdstuk 3 zijn de verschillende opties uitgewerkt. In Hoofdstuk 4 wordt kort stil gestaan bij de samenwerking tussen overheden.

Wat vraagt u?

Met vijf knoppen en een (handhavings)schuif kunt u invulling geven aan wat u vraagt van een deelfietsaanbieder. De knoppen zijn: kwaliteit van de dienstverlener, kwaliteit van de dienstverlening, ruimte, data en interoperabiliteit. Hoofdstuk 5 geeft u hierover een introductie, in bijlage 2 treft u de uitwerking en een suggestie voor de te hanteren minimumvoorwaarden en selectiecriteria (bijvoorbeeld voor een ontheffing of concessie).

Wat moet u hiervoor organiseren?

Om de gekozen weg te formaliseren is het noodzakelijk om te komen tot geschreven beleid, instrumenten en contractstukken (bijvoorbeeld bij de keuze voor een ontheffing of concessie). In bijlage 3 en bijlage 4 staat een voorbeeldtekst opgenomen voor zowel minimumvoorwaarden en selectiecriteria, als voor een ontheffing.

Er zijn nog geen reacties geplaatst

Reactie plaatsen

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie plaatsen. Vul a.u.b. uw e-mailadres in om uw registratie te controleren

E-mail: